Η Έλενα Χηνιτίδου είναι μια εικαστικός καλλιτέχνης που ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη, με έντονη παρουσία στον καλλιτεχνικό χώρο τόσο μέσω της προσωπικής της παραγωγής όσο και μέσω της διδασκαλίας και της επιμέλειας εκθέσεων. Σπούδασε στην Σχολή Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μαθήτευσε στο εργαστήρι του Κυριάκου Μορταράκου, και από μικρή ηλικία έδειξε την κλίση της στη ζωγραφική και την εικαστική δημιουργία.

Από το σχολείο, η Έλενα εξερεύνησε διάφορες τεχνικές, αρχίζοντας από το σχέδιο και καταλήγοντας στο γκράφιτι, επεκτείνοντας τη δημιουργικότητά της σε μεγαλύτερους χώρους και διαφορετικά μέσα. Για εκείνη, η διαδικασία της δημιουργίας είναι μια πνευματική πράξη, μια αναζήτηση που αναδύεται μέσα από προσωπικές εμπειρίες και ψυχικές διεργασίες. Η ίδια αναφέρει: «Όταν δημιουργώ έχω την αίσθηση ότι κοινωνώ με μια ενέργεια ευφυή και αέναη και νοιώθω να αγιάζομαι». Με αυτό το συναίσθημα καθοδηγεί τη δουλειά της, όπου κάθε έργο είναι μια πρόκληση και ένα ταξίδι, γεμάτο πειραματισμούς και ανατροπές.
Τα έργα της, τα οποία εκτείνονται από σχέδια και ζωγραφικές συνθέσεις μέχρι μεικτές κατασκευές και εγκαταστάσεις, καταγράφουν την αχόρταγη περιέργεια της καλλιτέχνιδας για τα υλικά και τις μορφές. Οι δουλειές της συνδυάζουν διαφορετικά υλικά, υφές και δομές, και αυτός ο διάλογος των στοιχείων προκύπτει μέσα από την ελευθερία και την οργανική εξέλιξη της διαδικασίας.
Η ίδια συνεχώς αναζητά τρόπους να ξεπεράσει τη ρουτίνα και την επανάληψη, διατηρώντας τη φρεσκάδα και την αυθεντικότητα στην τέχνη της, και εμπνέει τους μαθητές της να κάνουν το ίδιο. Στην συνέντευξη αυτή, η Έλενα Χηνιτίδου μας μιλά για την πορεία της, την τέχνη της και τη φιλοσοφία που τη συνοδεύει σε κάθε δημιουργία.

Συνέντευξη με την Έλενα Χηνιτίδου

Χριστίνα: Πώς ξεκίνησες την πορεία σου στον κόσμο της τέχνης; Ποιες ήταν οι πρώτες σου επαφές με τη ζωγραφική;

Έλενα: Από πολύ μικρή ζωγράφιζα. Θυμάμαι τον εαυτό μου να γεμίζω τα σχολικά βιβλία με σχέδια, ακόμα και τα περιθώρια στις σελίδες. Ήταν μια φυσική ανάγκη για μένα, το να έχω το μολύβι ή το στυλό στο χέρι και να δημιουργώ. Στο λύκειο, ανακάλυψα το γκράφιτι και ένιωσα πως έπρεπε να επεκταθώ σε μεγαλύτερους τοίχους, να αφήσω την τέχνη μου να καταλάβει περισσότερο χώρο. Στη συνέχεια, πήγα στη Σχολή Εικαστικών του ΑΠΘ και εκεί άρχισα να εμβαθύνω στην τεχνική και στη θεωρία της τέχνης.
Χριστίνα: Ποιο είναι το βασικό στοιχείο που σε εμπνέει για τη δημιουργία των έργων σου;
Έλενα: Η έμπνευση για μένα προέρχεται από την ίδια μου την εμπειρία. Κάθε έργο είναι μια αντίδραση σε κάτι που βιώνω, είτε συναισθηματικά είτε νοητικά. Το πιο σημαντικό είναι να αφήνω την έμπνευση να εξελιχθεί φυσικά και να με καθοδηγήσει στη διαδικασία της δημιουργίας. Πολλές φορές, αυτή η αρχική εμμονή με κάτι συγκεκριμένο — μια ιδέα ή μια ψυχική κατάσταση — με οδηγεί στο εργαστήριο, και από εκεί ξεκινά η αληθινή δημιουργία. Δεν προσπαθώ να ελέγξω τη διαδικασία, απλά την αφήνω να συμβεί.
Χριστίνα: Ποιες είναι οι βασικές τεχνικές και τα υλικά που χρησιμοποιείς στα έργα σου;
Έλενα: Μου αρέσει να δουλεύω με διάφορα υλικά και τεχνικές. Συνήθως, τα έργα μου είναι μεικτής τεχνικής, δηλαδή συνδυάζω διαφορετικά στοιχεία όπως ακρυλικά, σπρέι, γκράφιτι, ακόμα και κείμενα. Επίσης, μου αρέσουν οι τρισδιάστατες συνθέσεις, οι κατασκευές και οι εγκαταστάσεις. Η 3η διάσταση με βοηθά να αποτυπώσω με μεγαλύτερη ακρίβεια και ένταση αυτό που βιώνω όταν δημιουργώ. Ο διάλογος μεταξύ διαφορετικών υλικών και υφών είναι αυτό που με εξιτάρει και με κρατά σε εγρήγορση.

Χριστίνα: Ποια είναι η φιλοσοφία σου σχετικά με τη διδασκαλία της τέχνης; Τι προσπαθείς να μεταδώσεις στους μαθητές σου;
Έλενα: Στη διδασκαλία, προσπαθώ να ενθαρρύνω τους μαθητές μου να ανακαλύψουν τη δική τους φωνή, να μην φοβούνται να πειραματιστούν και να κάνουν λάθη. Η τέχνη για μένα δεν είναι μόνο τεχνική, είναι κυρίως έκφραση, αναζήτηση και επικοινωνία με τον κόσμο γύρω μας. Όταν τους διδάσκω, το βασικό που προσπαθώ να τους μεταδώσω είναι η ανάγκη να αφήνουν τη δημιουργική διαδικασία να τους καθοδηγεί και να μην περιορίζονται από φόβους ή περιορισμούς. Η τέχνη είναι ελευθερία και η ελευθερία είναι το πιο πολύτιμο στοιχείο που μπορεί να μεταφέρει κανείς μέσα από τη δημιουργία του.
Χριστίνα: Πώς βιώνεις τη δημιουργική διαδικασία; Ποιο είναι το πιο συναρπαστικό κομμάτι για εσένα;
Έλενα: Η δημιουργική διαδικασία για μένα είναι σαν ένα ταξίδι. Ξεκινάς από μια ιδέα, από μια μικρή σπίθα, και όσο προχωράς, το έργο σου αρχίζει να ζωντανεύει, να αποκτά προσωπικότητα. Το πιο συναρπαστικό κομμάτι είναι η στιγμή που παρατηρείς πως το έργο αρχίζει να εξελίσσεται από μόνο του και εσύ απλά το ακολουθείς. Δεν θέλω να το ελέγχω ή να το περιορίζω, θέλω να αφήνω τον χρόνο και το χώρο να διαμορφώσουν το αποτέλεσμα. Και αυτό το “άνοιγμα” σε μια διαδικασία χωρίς να ξέρω πάντα το τέλος είναι για μένα το πιο μαγικό.

Χριστίνα: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που έχεις αντιμετωπίσει ως καλλιτέχνης;
Έλενα: Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να παραμένεις πιστός στον εαυτό σου και στην τέχνη σου. Όταν δημιουργείς για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι εύκολο να πέσεις στην παγίδα της ρουτίνας και να αρχίσεις να παράγεις “μάνιερες”, δηλαδή να επαναλαμβάνεις τον εαυτό σου χωρίς να το συνειδητοποιείς. Αυτή η κατάσταση μπορεί να σε απογοητεύσει και να μειώσει την αυθεντικότητα της δουλειάς σου. Προσπαθώ να διατηρώ τη δημιουργικότητά μου ζωντανή, να επαναστατώ ενάντια στην επανάληψη και να αναζητώ πάντα νέες προκλήσεις και νέες μορφές έκφρασης.
Χριστίνα: Ποιες είναι οι βασικές επιρροές στην τέχνη σου; Υπάρχουν καλλιτέχνες ή κινήματα που σε έχουν επηρεάσει ιδιαίτερα;
Έλενα: Σίγουρα έχω επηρεαστεί από διάφορα καλλιτεχνικά κινήματα, αλλά περισσότερο με ενδιαφέρει η προσωπική προσέγγιση κάθε καλλιτέχνη. Επηρεάστηκα από τη σύγχρονη τέχνη, το γκράφιτι, αλλά και από παλιότερες τεχνικές. Ο Κυριάκος Μορταράκος, ο δάσκαλός μου, με καθοδήγησε να βλέπω την τέχνη ως μια δυναμική διαδικασία, κάτι που συνεχώς εξελίσσεται και δεν περιορίζεται από μορφές ή τεχνικές. Επίσης, ο διάλογος που υπάρχει στη σύγχρονη τέχνη με τις εγκαταστάσεις και το mixed media με έχει επηρεάσει πολύ.

Χριστίνα: Τι είναι αυτό που σε οδηγεί να συνεχίσεις να δημιουργείς, παρά τις δυσκολίες;
Έλενα: Είναι ένα συναίσθημα που δεν φεύγει εύκολα. Μακάρι να μπορούσα να αλλάξω κάποια πράγματα, αλλά κάθε βήμα με οδηγεί παρακάτω, ακόμα και αν με αγχώνει. Ο καημός για το “άλλο” είναι σαν κινητήριος δύναμη που σε τραβάει μπροστά, ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι περνάς από δύσκολες φάσεις. Αλλά στο τέλος, η δημιουργία είναι η μόνη που με επαναφέρει στην αλήθεια μου.
Χριστίνα: Υπάρχει κάποιο έργο σου που άλλαξε τον τρόπο που βλέπεις την τέχνη; Κάτι που σου άνοιξε νέες διαστάσεις;
Έλενα: Ναι, σίγουρα. Ήταν το πρώτο έργο που έκανα με τρεις διαστάσεις. Όταν μπήκα στην κατασκευή, στην σχολή, βαρέθηκα να κάνω μοντέλο. Δεν ήθελα άλλο να προσπαθώ να αναπαράγω αυτό που έβλεπα. Ήθελα να φτιάξω κάτι από τη φαντασία μου. Έτσι, πήγα σε μια ανακύκλωση και μάζεψα σιδεράκια, βίδες και παξιμαδάκια και έφτιαξα ένα καρουσέλ με ρόδα και μικρά πλάσματα φτιαγμένα από αυτά. Αυτό ήταν το πρώτο μου έργο που μου έδειξε ότι η τέχνη μπορεί να έχει άλλες διαστάσεις. Και με απελευθέρωσε, γιατί βγήκα από την ανάγκη να περιγράψω τον κόσμο και άρχισα να τον δημιουργώ με δικούς μου όρους. Από εκεί και πέρα, μπήκα στο installation και άρχισα να φτιάχνω κατασκευές.
Χριστίνα: Η πρώτη φορά που είδες το έργο σου σε έκθεση πώς ήταν; Ποιο συναίσθημα σου άφησε;
Έλενα: Είχα λίγο πανικοβληθεί, αλλά όχι γιατί ντράπηκα για το έργο μου. Η πρώτη φορά που εξέθεσα κάτι δικό μου ήταν στην ομαδική έκθεση φοιτητών στο Τελλόγλειο. Εκεί, το έργο μου βρέθηκε στο ίδιο σημείο όπου μία εβδομάδα νωρίτερα υπήρχε έργο του Πικάσο, και αυτή η αίσθηση με είχε κομπλάρει. Ήταν σαν να είχα πατήσει σε έναν καθαγιασμένο χώρο. Με έκανε να νιώσω την ευθύνη της τέχνης. Άρχισα να καταλαβαίνω ότι η τέχνη δεν είναι απλώς να εκφράζεις τον εαυτό σου, αλλά να μεταδίδεις κάτι που μπορεί να επηρεάσει τους άλλους. Ήταν μια στιγμή που συνειδητοποίησα ότι το έργο μου δεν ανήκει μόνο σε μένα, αλλά και στους θεατές που το βλέπουν.

Χριστίνα: Πώς βιώνεις την επαφή με το κοινό και την ερμηνεία τους για το έργο σου; Σου ενδιαφέρει η αντίδρασή τους;
Έλενα: Ναι, φυσικά με ενδιαφέρει. Σίγουρα θέλω να επικοινωνήσω με το κοινό μου. Κάθε καλλιτέχνης έχει βρει τη δική του γλώσσα για να εκφράσει πράγματα που δεν μπορεί να τα πει με λόγια. Άρα, είναι φυσικό να θέλεις να το επικοινωνήσεις. Παρά ταύτα, δεν εξαρτώμαι από τα σχόλια ή τις αντιδράσεις τους. Με ενδιαφέρει να ακούσω τι αισθάνονται και να το χρησιμοποιήσω ως κίνητρο για να γίνω πιο εκφραστική. Όμως, το έργο όταν φεύγει από σένα ανήκει στους άλλους. Εσύ έκανες ό,τι μπορούσες, έριξες την αστερόσκονή σου και μετά το έργο αναλαμβάνει την πορεία του.
Χριστίνα: Είναι η τέχνη κάτι που σε λύτρωσε ή αντίθετα σε εξέθεσε; Ποια είναι η σχέση σου με αυτήν;
Έλενα: Και τα δύο. Η τέχνη με έχει λύτρωσε αλλά και με έχει εκθέσει. Είναι σαν καθρέφτης. Σε αναγκάζει να δεις και τα φώτα και τα σκοτάδια σου. Μερικές φορές σε αγιάζει, γιατί σε επαναφέρει στην αλήθεια σου, αλλά μπορεί και να σε τρομάξει, γιατί βλέπεις και πλευρές του εαυτού σου που δεν ήθελες να δεις. Και αυτό είναι το πιο δύσκολο και το πιο όμορφο ταυτόχρονα. Όμως, χωρίς αυτήν την πρόκληση, η εξέλιξή μου θα ήταν μονοδιάστατη. Η τέχνη είναι το ταξίδι, και το ταξίδι αυτό έχει και φως και σκοτάδι.

Χριστίνα: Πιστεύεις ότι είναι εύκολο να ζήσεις από την τέχνη στην Ελλάδα; Πώς το βλέπεις γενικά;
Έλενα: Όχι, είναι δύσκολο. Όπως όλα τα ελεύθερα επαγγέλματα στην Ελλάδα. Δεν περιμένεις να ζήσεις μόνο από την Ελλάδα, γιατί η τέχνη εδώ δεν έχει την υποστήριξη που χρειάζεται. Στην Ελλάδα, η τέχνη συχνά αντιμετωπίζεται ως κάτι διακοσμητικό και όχι ως απαραίτητο αγαθό για την ψυχή. Πιστεύω ότι το κράτος δεν έχει επενδύσει στην παιδεία, που θα έκανε τους ανθρώπους να κατανοούν την αξία της τέχνης. Παρά ταύτα, το internet μας δίνει διεξόδους και αν δουλέψεις σκληρά, μπορείς να βρεις τρόπους να ζήσεις από την τέχνη. Είναι όπως όλα τα ελεύθερα επαγγέλματα, χρειάζεται προσπάθεια, αλλά αν το τρέξεις, θα βρεις τρόπο.
Χριστίνα: Και τα social media, παίζουν κάποιο ρόλο για σένα στην τέχνη σου; Πώς τα βλέπεις;
Έλενα: Ναι, τα social media παίζουν ρόλο. Είναι ένα εργαλείο που μου έχει επιτρέψει να δω δουλειές από καλλιτέχνες που δεν είχα την ευκαιρία να δω διαφορετικά. Μπορείς να επικοινωνήσεις με ανθρώπους και να δημιουργήσεις δίκτυα. Όμως, δεν αντικαθιστούν την επαφή από κοντά. Το από κοντά είναι πάντα κάτι άλλο. Τα social media είναι χρήσιμα, αλλά η πραγματική τέχνη και η αληθινή επαφή έρχονται από το ζωντανό βίωμα, από τη φυσική παρουσία και την ανταλλαγή ενέργειας.
Χριστίνα: Ποιό είναι το χρώμα που σε περιγράφει σήμερα;
Έλενα: Κάθε μέρα είναι κι άλλο, αλλά πάντα είναι το μαύρο. Το μαύρο είναι όλα τα χρώματα μαζί. Για αυτό είναι η μαύρη τρύπα, βασικά, που τα ρουφάει όλα. Για τους αχόρταγους χρωματοεραστές.

Χριστίνα: Πολύ ενδιαφέρουσα η προσέγγιση αυτή…. Έργο που θα ήθελες να φτιάξεις εσύ;
Έλενα: Αυτό που σου έλεγα, η polaroid του Σαμαρά. Πιο πολύ για το ταξίδι που έκανε αυτός ο άνθρωπος.
Χριστίνα: Πινέλο ή χέρια;
Έλενα: Ό,τι έχεις, ό,τι έχεις γύρω σου, ό,τι έχεις δίπλα σου.
Χριστίνα: Στούντιο ή φύση;
Έλενα: Ένα στούντιο δίπλα στη φύση. Ακριβώς αυτό που είπαμε εδώ πέρα.
Χριστίνα: Καφές ή κρασί;
Έλενα: Καφές, καφές.
Χριστίνα: Πώς πίνεις τον καφέ σου;
Έλενα: Πολύ γλυκό με ζάχαρη.
Χριστίνα: Και αν δεν ήσουν καλλιτέχνης, τι θα ήσουν;
Έλενα: Full time traveler.
Χριστίνα: Αυτό το φαντάζομαι.
Έλενα: Ναι, σωστά.
Χριστίνα: Πού μπορεί το κοινό σου να παρακολουθήσει τη δουλειά σου;
Έλενα: Έχω Instagram και Facebook. Είχα και μια ιστοσελίδα, την οποία τώρα την ανακατασκευάζω γιατί θέλω να την κάνω λίγο πιο minimal, πιο βατή, πιο εύκολα προσβάσιμη. Θα σου στείλω το link όταν είναι έτοιμη. Είμαι επίσης στο Art Space, μια ψηφιακή γκαλερί της φίλης μου της Χριστίνας της Μιχαλοπούλου, και εκεί μπορεί να δει κάποιος έργα μου. Και φυσικά πάντα το σπίτι μου είναι ανοιχτό. Αλλά εντάξει, συνήθως έχω κάτι που τρέχει, κάποια έκθεση είτε ατομική είτε ομαδική, πάντα κάτι τρέχει.
Χριστίνα: Τι δουλεύεις αυτή την περίοδο;
Έλενα: Δουλεύω, έχω ξεκινήσει αυτή τη σειρά με τα plexiglass, κάποιες εγκαταστάσεις και κατασκευές, τα οποία κάποια στιγμή θα συναρθρωθούν σε μια γυάλινη πολυζυγάτη καθερεπτισμένη ατομική μου έκθεση. Αλλά είναι έργα που απαιτούν πολύ χρόνο. Δηλαδή μου παίρνει περίπου 2 μήνες το κάθε κομμάτι. Και με την καθημερινότητα, πάει λίγο αργά, αλλά αυτό είναι βασικά αυτό που δουλεύω για μένα. Παράλληλα όμως τρέχω πολλά projects και με το εργαστήριο στο οποίο είμαι. Τώρα, ας πούμε, έχω το Art Thessaloniki, στο οποίο θα συμμετέχω την άλλη εβδομάδα.

Χριστίνα: Και ποιες είναι οι πιο άμεσες προκλήσεις που αντιμετωπίζεις;
Έλενα: Ο χρόνος. Να ήταν η μέρα να έχεις διπλάσιες ώρες. Ο χώρος, να είχες πιο μεγάλο χώρο. Ποτέ δεν χορταίνει ένας καλλιτέχνης να έχει χώρο να δουλεύει. Και μετά η παρουσίαση, δηλαδή περισσότερες ευκαιρίες να δείξουμε τη δουλειά μας, να το τρέξουμε, να το ζήσουμε.
Χριστίνα: Τι μας επιφυλάσσει το μέλλον για φέτος;
Έλενα: Έχω το Art Thessaloniki, την άλλη εβδομάδα, και μετά την ατομική μου έκθεση. Επίσης, ετοιμάζω κάποια πράγματα με κάποιες φίλες και άλλες καλλιτέχνιδες, τα οποία θα τα ανακοινώσουμε όταν είναι πιο καλοστημένα.
Χριστίνα: Και κάτι τελευταίο;
Έλενα: Αυτό που θέλω να πω στον κόσμο είναι να θαλακωθούν, να λερωθούν. Είναι πολύ φυσικό αυτό το πράγμα. Δεν πρέπει να χάνουμε το φυσικάλιτι. Το να αγγίζεις απλά ένα υλικό, να επιτρέψεις στον εαυτό σου να λερωθεί, να αποτύχεις, να ρισκάρεις. Η τέχνη είναι ένας δρόμος που σου δίνει πράγματα που δεν σου τα επιτρέπει η ρουτίνα σου. Δοκιμάστε και δεν είναι ανάγκη όλα να πετυχαίνουν, αλλά είναι ανάγκη να δίνεις στον εαυτό σου την ευκαιρία να δεις τι μπορεί να γίνει.α απέναντί μου, ήταν γύρω μου, με περιέβαλλε.

Η Ελένα Χηνιτίδου δεν είναι απλά μια καλλιτέχνης. Είναι μια συνεχώς εξελισσόμενη δύναμη που δεν φοβάται να βυθιστεί στην αχαρτογράφητη περιοχή της δημιουργίας, να ανακαλύψει, να αμφισβητήσει και να ρισκάρει. Στην τέχνη της, ο χρόνος και ο χώρος διαλύονται, ενώ το υλικό μεταμορφώνεται σε έκφραση του ψυχισμού της, του ταξιδιού της, της αναζήτησής της για την αλήθεια μέσα από τη δημιουργία.

Με την ίδια αχόρταγη περιέργεια που χαρακτηρίζει τη δουλειά της, η Ελένα ανοίγει νέες διαδρομές για την τέχνη της, διατηρώντας πάντοτε μια ανατρεπτική ματιά και μια αδιάκοπη διάθεση για πειραματισμό. Η τέχνη της δεν είναι μόνο έκφραση, αλλά και πρόκληση – μια πρόκληση να ζήσεις, να πειραματιστείς και να τολμήσεις το άγνωστο. Αν κάτι είναι βέβαιο, είναι πως κάθε έργο της δεν είναι απλώς μια δημιουργία, αλλά και μια ανεκτίμητη εμπειρία για όποιον έχει την τύχη να το αντικρίσει.
Αυτό το ταξίδι δημιουργίας, συνεχώς αναζητά, εξελίσσεται και προκαλεί, αποτυπώνοντας μια μοναδική αίσθηση ελευθερίας και αυθεντικότητας που χαράσσεται βαθιά στον πυρήνα της τέχνης της. Ελένα Χηνιτίδου: μια καλλιτέχνης που ζει και δημιουργεί με την ένταση και την αφοσίωση που μόνο εκείνη ξέρει να μεταφέρει στο κοινό της.

Συνέντευξη: Πανέλα Χριστίνα