Η Sarah Kane δεν ήταν «μία ακόμη θεατρική συγγραφέας». Ήταν μια βόμβα. Κάθε λέξη της ένα θραύσμα που πετάγεται στο πρόσωπο ενός κοινού καλομαθημένου στην ασφάλεια, της ίδιας κοινωνίας που χτίζει τείχη γύρω από την ασχήμια της. Δεν έγραφε για να «ψυχαγωγήσει», δεν έγραφε για να γυαλίσουν οι σκηνές των θεάτρων ή να καθησυχαστούν οι επιχορηγούμενοι θίασοι· έγραφε για να διαλύσει το ψέμα. Και το έκανε με τον πιο ωμό, απροστάτευτο τρόπο.

Η Kane πήγαινε εκεί που οι περισσότεροι καλλιτέχνες φοβούνται να αγγίξουν: στην ψυχική κατάρρευση, στη σεξουαλική βία, στην αγάπη ως αυτοκαταστροφή, στον πόλεμο που γεννιέται στο διπλανό μας δωμάτιο. Και το έκανε με τόσο σπαρακτική ειλικρίνεια, που το ίδιο το «σύστημα» δεν μπορούσε να την ανεχτεί. Τα ΜΜΕ την έσκισαν, οι κριτικοί τη συκοφάντησαν, οι θεατές σκανδαλίστηκαν – μέχρι να συνειδητοποιήσουν, χρόνια μετά, ότι η Kane δεν έγραφε για «πρόκληση». Έγραφε για εμάς.

Blasted (1995): Όταν ο πόλεμος μπαίνει στο σαλόνι
Το «Blasted» είναι το θεατρικό ισοδύναμο μιας σφαίρας στον κρόταφο. Ξεκινά σαν μια φαινομενικά ιδιωτική ιστορία – ένα ξενοδοχείο, ένας άντρας, μια γυναίκα. Κι ύστερα ο πόλεμος εισβάλλει, κυριολεκτικά. Σκηνές κανιβαλισμού, βιασμού, ωμής βίας. Οι κριτικοί την έκραξαν: «άρρωστη», «προβοκάτρια», «βίαιη». Η Kane απάντησε:
«Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να δείξει η σκηνή και να είναι πιο βίαιο από αυτό που κάνει η πραγματικότητα».
Το έργο αυτό ήταν μια κραυγή για τον κόσμο που κρύβουμε κάτω από τα χαλιά μας. Για τον πόλεμο που δεν μένει ποτέ μακριά από τα σπίτια μας. Για τη βία που είναι πάντα προϊόν των ίδιων δομών που υποτίθεται ότι μας προστατεύουν.

Phaedra’s Love (1996): Τοξικός έρωτας χωρίς εξαγνισμό
Στο «Phaedra’s Love», η Kane ξαναγράφει τον μύθο του Ιππόλυτου σαν μια ωδή στην παρακμή. Ο έρωτας είναι σαπισμένος, ο θάνατος σαρδόνιος. Η ίδια το αποκαλούσε «κωμωδία» – μια κωμωδία για το πώς οι άνθρωποι συνθλίβουν ό,τι αγαπούν. Και πάλι οι κριτικοί τη διέσυραν. Γιατί η Kane δεν έκανε αυτό που κάνουν οι μύθοι εδώ και αιώνες: δεν πρόσφερε λύτρωση.

Crave (1998): Ο εσωτερικός πόλεμος
Με το «Crave», η Kane ρίχνει εντελώς τα σύνορα του παραδοσιακού θεάτρου. Δεν υπάρχουν σκηνικά, δεν υπάρχουν χαρακτήρες. Μόνο τέσσερις φωνές που μιλάνε σαν κομμάτια ενός μυαλού που καταρρέει. Το έργο είναι μια καταβύθιση στην εξάρτηση, στον έρωτα που διαλύει, στη μοναξιά. Το υπέγραψε με ψευδώνυμο, γιατί δεν ήθελε οι κριτικοί να το «κρίνουν» ως «ακόμα ένα Kane σκάνδαλο».

4.48 Psychosis (2000): Η σιωπή πριν την έξοδο
Το τελευταίο της έργο δεν έχει καμία δομή. Είναι σαν να διαβάζεις τις τελευταίες σκέψεις κάποιου που προσπαθεί να κρατηθεί στη ζωή αλλά δεν βρίσκει χέρι να τον σηκώσει. Η ώρα 4:48 ήταν, έλεγε, η στιγμή που η απελπισία της έφτανε στο αποκορύφωμα. Η Sarah Kane δεν άντεξε. Τον Φεβρουάριο του 1999, μόλις 28 ετών, έβαλε τέλος στη ζωή της. Το «4.48 Psychosis» ανέβηκε έναν χρόνο μετά τον θάνατό της.
«Αν υπάρχει αγάπη στον κόσμο, θα την έχω. Αν όχι, θα πεθάνω. Αυτή είναι η απόφασή μου και πάντα ήταν».

Το σύστημα που τρώει τις φωνές του
Η Sarah Kane δεν ήταν μια «τραγική ιστορία». Ήταν μια φωνή που το ίδιο το καλλιτεχνικό και κοινωνικό σύστημα φρόντισε να εξουθενώσει. Οι εφημερίδες την παρουσίαζαν σαν διαταραγμένη, οι θεατρικοί μηχανισμοί την απομόνωναν, ενώ οι περισσότεροι έκλειναν τα μάτια μπροστά στο ότι μιλούσε για το ίδιο το δηλητήριο της κοινωνίας μας: την κανονικοποιημένη βία, τη γυναικεία καταπίεση, τη σιωπηλή αποδοχή του πολέμου, την απαξίωση της ψυχικής υγείας.

Να μην κλείσουμε τα μάτια
Η Sarah Kane δεν μας χάιδεψε ποτέ. Μας ανάγκασε να δούμε τη βία που θρέφουμε καθημερινά με τις επιλογές και τις σιωπές μας. Το έργο της δεν έχει «ηθικά διδάγματα». Είναι καθρέφτης. Κι αυτός ο καθρέφτης είναι γεμάτος αίμα.
Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να αντέξουμε τα έργα της Sarah Kane. Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να αντέξουμε τον κόσμο που τα γέννησε.

Άρθρο: Πανέλα Χριστίνα